काठमाडौं। भारतीय सेयर बजारमा लगातार गिरावट आइरहेको छ। बिहीबार पनि बीएसई सेन्सेक्स १ हजार ४५ अंकले घटेर बन्द भयो। अघिल्लो दिन पनि बजार ओरालो लागेको थियो। कारोबारका क्रममा निफ्टीसमेत करिब २ प्रतिशतले घट्दै यस वर्षको अप्रिलयताकै न्यून बिन्दुमा पुगेको थियो।

बजारमा यस्तो गिरावट आइरहेका बेला केही म्युचुअल फन्डले भने लगानीकर्तालाई दोहोरो अंकको प्रतिफल दिइरहेका छन्। विशेषगरी मिडक्याप श्रेणीका ग्रोथ फन्डप्रति लगानीकर्ताको आकर्षण बढिरहेको छ। आखिर बजार घटिरहेका बेला पनि यी फन्डप्रति विश्वास किन बढिरहेको छरु

तथ्यांकले के भन्छ?

एसोसिएसन अफ म्युचुअल फन्ड्स इन इन्डिया (एएमएफआई) को तथ्यांकअनुसार, गत सेप्टेम्बरमा मिडक्याप श्रेणीका फन्डमा ६ हजार ९४० करोड भारतीय रुपैयाँ लगानी भएको थियो। यो अघिल्लो वर्षको सेप्टेम्बरको तुलनामा करिब ३७ प्रतिशत बढी हो।

मिडक्याप फन्डप्रति लगानीकर्ताको आकर्षण बढ्नुको प्रमुख कारण मिडक्याप कम्पनीका सेयरमा पछिल्लो समय आएको गिरावट हो। मूल्य घटेपछि यी कम्पनीका सेयर तुलनात्मक रूपमा आकर्षक देखिएका छन्। यद्यपि, सेयरको मूल्य घट्दैमा त्यसमा लगानी गर्नु सधैँ फाइदाजनक हुन्छ भन्ने हुँदैन।

मिडक्याप फन्ड भनेको के हो?

मिडक्याप फन्ड त्यस्ता म्युचुअल फन्ड हुन्, जसले मुख्यतः मध्यम बजार पुँजीकरण भएका कम्पनीका सेयरमा लगानी गर्छन्। यस्ता कम्पनीले भविष्यमा राम्रो व्यावसायिक वृद्धि हासिल गर्न सक्ने अपेक्षा गरिन्छ।

यी फन्डको प्रमुख उद्देश्य नियमित लाभांशबाट आम्दानी गर्नुभन्दा लगानीको मूल्य बढाएर पुँजीगत प्रतिफल हासिल गर्नु हो।

भारतमा बजार पुँजीकरणका आधारमा १०१औँदेखि २५०औँ स्थानसम्म रहेका कम्पनीलाई सामान्यतया मिडक्याप कम्पनीको श्रेणीमा राखिन्छ।

तीन दशकमा १० हजार रुपैयाँबाट ४.३ करोड

मिडक्याप फन्डबाट लामो अवधिमा कस्तो प्रतिफल प्राप्त हुन सक्छ भन्ने उदाहरणका रूपमा निप्पोन इन्डिया ग्रोथ मिडक्याप फन्डलाई लिन सकिन्छ।

सन् १९९५ मा सुरु भएको यस फन्डमा सुरुवातकै समयमा कुनै लगानीकर्ताले एकमुष्ट १० हजार भारतीय रुपैयाँ लगानी गरेको भए, लेखमा उल्लेख गरिएको गणनाअनुसार अहिले त्यसको मूल्य करिब ४ करोड ३० लाख रुपैयाँ पुगेको हुन्थ्यो।

यस फन्डले सुरुवातदेखि वार्षिक औसत चक्रवृद्धि प्रतिफल (सीएजीआर) करिब २२ प्रतिशत दिएको दाबी गरिएको छ।

त्यसैगरी, एडलवाइस र इन्भेस्कोजस्ता म्युचुअल फन्ड कम्पनीका मिडक्याप फन्डले पछिल्लो १० वर्षमा १७ देखि १९ प्रतिशतसम्म प्रतिफल दिएको उल्लेख छ।

यद्यपि, विगतमा प्राप्त प्रतिफल भविष्यमा पनि सुनिश्चित हुन्छ भन्ने हुँदैन। वास्तविक प्रतिफल लगानीको अवधि, बजारको अवस्था र फन्डको प्रदर्शनअनुसार फरक पर्न सक्छ।

मिडक्याप फन्ड किन आकर्षक मानिन्छन्

मिडक्याप फन्डलाई वृद्धि सम्भावना र व्यावसायिक स्थायित्वबीच सन्तुलन कायम गर्न सक्ने लगानी विकल्पका रूपमा हेरिन्छ।

साना कम्पनीको तुलनामा मिडक्याप कम्पनीले व्यवसाय सञ्चालनका केही चुनौती पार गरिसकेका हुन्छन्। अर्कोतर्फ, ठूला र स्थापित कम्पनीको तुलनामा उनीहरूसँग आम्दानी तथा बजार हिस्सा विस्तार गर्ने थप सम्भावना हुन सक्छ।

विशेषगरी निम्न क्षेत्रका कम्पनीले मिडक्याप फन्डमा महत्त्वपूर्ण स्थान पाउन सक्छन्

– विशेष प्रकारका उत्पादन तथा औद्योगिक निर्माण
– उपभोक्ता वस्तु तथा सेवासम्बन्धी व्यवसाय
– स्वास्थ्य सेवा
– प्रविधि क्षेत्र

यी क्षेत्रमा तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेका कम्पनीले पुराना प्रतिस्पर्धीलाई चुनौती दिँदै बजार हिस्सा बढाउन सक्छन्। तर सबै मिडक्याप कम्पनी सफल हुन्छन् भन्ने छैन। तीव्र वृद्धि सम्भावनासँगै व्यवसाय र सेयर मूल्यमा उतारचढावको जोखिम पनि रहन्छ।

पाँच वर्षमा २२ प्रतिशतसम्म प्रतिफल

लेखमा उल्लेख गरिएअनुसार, पाँच वर्षको प्रतिफलका आधारमा मिडक्याप ग्रोथ फन्डका केही योजनाले २० प्रतिशतभन्दा बढी प्रतिफल दिएका छन्।

म्युचुअल फन्ड पाँच वर्षको वार्षिक औसत प्रतिफल

निप्पोन इन्डिया ग्रोथ मिडक्याप फन्ड २२.६२५
एडलवाइस मिडक्याप फन्ड २१.३०५
एचडीएफसी मिडक्याप फन्ड २१.१२५

यी प्रतिफलका तथ्यांक मूल लेखमा उल्लेख गरिएका हुन्। गणनाको मिति, फन्डको योजनाको प्रकार र प्रतिफल गणना गरिएको विधि स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गरिएको छैन।

लगानी गर्नुअघि के ध्यान दिने?

मिडक्याप फन्ड पाँचदेखि १० वर्ष वा त्योभन्दा लामो अवधिमा सम्पत्ति वृद्धि गर्ने लक्ष्य राख्ने लगानीकर्ताका लागि उपयोगी हुन सक्छन्। तर बजार घट्दा यस्ता फन्डको मूल्य पनि उल्लेख्य रूपमा घट्न सक्छ।

लगानी गर्नुअघि फन्डको विगतको प्रदर्शन, व्यवस्थापन शुल्क, लगानीको विविधीकरण, जोखिमको स्तर र आफ्नो आर्थिक अवस्था मूल्यांकन गर्नुपर्छ। छोटो अवधिमा आवश्यक पर्ने रकम यस्तो जोखिमयुक्त लगानीमा राख्नु उपयुक्त नहुन सक्छ।

मुख्य कुरास् मिडक्याप फन्डले लामो अवधिमा आकर्षक प्रतिफल दिन सक्ने सम्भावना राख्छन्। तर उच्च प्रतिफलको सम्भावनासँगै जोखिम पनि उच्च हुन सक्छ। त्यसैले विगतको प्रतिफललाई भविष्यको नाफाको ग्यारेन्टीका रूपमा लिनु हुँदैन। (नवभारत टाइम्स)